ආස්වාද ස්භාවය සහ ගොඩනගන ලෝකය

(ප්‍රක්ඥා ඉන්ද්‍රිය අනෙකුත් ඉන්ද්‍රියන් වලට වඩා බලවත් පුද්ගලයන්ට)

ලෝක සත්වයාට යම් පැවැත්මක් වටිනවා කියලා නිගමනය කිරීමට එය ඇසුරු කරගෙන යම් අස්වාදයක් ගොඩ නැගිය යුතුයි. රූප ආස්වාද, ශබ්ද ආස්වාද, ගන්ධ ආස්වාද, රසාස්වාද, ස්පර්ෂ ආස්වාද, ධර්ම ආස්වාද යන හය ආකාරයක් මුල් කර ගනිමින් ලෝක සත්වයා ආස්වාද භුක්තිය විඳියි. මෙබඳු ආස්වාදයන් ප්‍රිය මධුර ලෙස නිගමනය කිරීමට නම් ලෝක සත්වයාට යම් අසමතුලිත (ඌනතාවයක් ඇති) පද්ධතියක් ගොඩ නැගි තිබිය යුතුයි. තවත් ආකාරයකින් විස්තර කරනවා නම් යම් සමතුලිත (පූර්න) තත්වයකට පත් වූ විටදි එම ආස්වාදයෙන් තවදුරටත් ඔහුට සුවයක් ගෙන නොදෙයි. මේ ගැන උදාහරණ වලින් පැහැදිලි කර ගැනිමෙන් අපට තේරුම් ගැනිමට වඩා පහසු වෙයි.

අපිට බඩගිනි එනවා අපි කෑම කනවා දැන් බඩගින්න නිවෙනවා. නැවතත් ටික වෙලාවකින් බඩගින්න එනවා. දැන් නැවතත් කන්න ඕන. ඒ කිව්වේ යම්කිසි සමතුලිතතාවයකට (පූර්නතාවයකට) පත්වීම (බඩගින්න නිවීම) ටික වෙලාවකටයි තියෙන්නේ, නැවතත් ඌනතාවයකට පත් වෙනවා. ඉතින් ආස්වාදය ගොඩනැගෙන්නෙත් මේ ආකාරය‍ටයි. අපි වඩාත්ම කන්න කැමති කෑමක් කෑමේදි අපට ආස්වාදයක් ලැබෙන නමුත් එහි යම් කිසි සීමාවක් ඉක්මවා ගැනීමේදි එම ආහාරය තව තවත් ආස්වාද නොදෙන තත්වයකට පත්වෙයි (කන්න කන්න අතිරහත් තිත්තයිලු). එහිදී අප සමතුලිත (පූර්න) තත්වයකට පත්වෙයි. නමුත් නැවත අසමතුලිත(ඌනතා) තත්වයකට පත් වූ විට එම ආහාරය අපට නැවතත් ආස්වාදයක් ගෙන දෙයි. ලිංගික ක්‍රියාවලියත් මේ ආකාරයට උදාහරණයක් ලෙසින්ම දැකිය හැක.

එසේ නම් ආස්වාදයක් ලැබිමට නම් අනිවාර්‍යයෙන්ම අසමතුලිත(ඌනතා) තත්වයක් නොහොත් පූර්ණ නොවු තත්වයක් ගොඩ නැගි තිබිය යුතුය. ලෝක සත්වයා මතු මතුත් ආස්වාද බලාපොරොත්තුවෙන් සසර සැරි සැරිමෙදි, එම බලාපොරොත්තු වූ ආස්වාද ලබා දීම සදහා ඉන්ද්‍රියන් හයකින් සමන්විත අසමතුලිත (ඌනතා) තත්වයක්ම සහ එයට ගෝචර වෙන අසමතුලිත ලෝකයක්ම විද්‍යාමාන වෙයි.

පෙර ගොඩ නගපු අසමතුලිත (ඌනතා) තත්වයක් නිසාම ආස්වාද සුව ගෙනන බව ඔවුන් නොදකියි. එම නිසා ආස්වාදන්ට ඡන්දරාගයෙන් බැදී නැවත නැවතත් අසමතුලිත (ඌනතා) තත්වයක්ම හදාගනි.

පංච කාමයන්ගෙන් වෙන් වීමෙන් ධ්‍යාන තත්වයක් ලබා ගන්නා සත්වයන් පංච කාමයන් සුව නොදෙන හා ඉන් සමතුලිත තත්වයකට පත් වුන බ්‍රාක්ම ලෝකයක උපදියි. ආස්වාදන්ගේ ස්භාවය පූර්ණ ලෙස අවබෝද වී එහි ඡන්දරාගයෙන් මිදුන රහතන්වහන්සේ තුන් ලෝකයේම කොතනක යලි හටගන්නද?

උපුටා ගැනීම : මුහුණු පොතේ ආර්‍ය ධම්ම තැබූ සටහන

මෙම ලිපියට ඔබ කැමති නම්, අනෙක් අයටත් කියන්න

ආර්‍ය මෛත්‍රී භාවනාවෙන් ලබන සැනසීම

ආර්‍ය මෛත්‍රී භාවනාවෙන ලබන සැනසීම“අප ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් සාරසංඛ්‍ය කල්ප ලක්‍ෂයක් පෙරුම්පුරා අවබෝධ කරගත් අප්‍රමාණ වූ ධර්මස්කන්ධයෙන්, සියලු ලෝවාසීන්ගේ හිත සුව පිණිස දේශනා කොට වදාළා වූ සුඅසු දහසක් ධර්මස්කන්ධය අතරේ මේවන විට අර්ථ විපරීතව සැඟව ගිය දහම් කොටස් බොහෝ වන අතර, මෛත්‍රී භාවනාවද ඒ අතර වූ ඉතා සුවිශේෂී වැදගත්කමක් ඇති දහම් කොටසකි.

බුදුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කොට වදාළ මෛත්‍රී භාවනම් උන්වහන්සේ හෝ උන්වහන්සේගෙන් අසා දැනගත් කෙනෙකුට හැර වෙනත් කෙනෙකුට දේශනා කළ නොහැක යන්න බුද්ධ දේශනාවයි (සං.නි.5(1)- 218 පිටුව – භලිද්දවසන සූත්‍රය හෙවත් මෙත්ත සුත්‍රය). එකී මෛත්‍රී භාවනාව නම් මෙලොව පරලොව අභිවෘද්ධිය සලසමින් උත්තරීතර වූ ලෝකොත්තර ධ්‍යාන මගඵල ලබා අරිහත්වයෙන් කෙළවර වීමට මග සලසන්නකි. එහෙත් එවන් මහා වටිනාකමක් ඇති ආර්‍ය වූ මෛත්‍රී භාවනාව අද වන විට විද්‍යාමානව පවතීද යන්න සැක සහිතය. මන්ද එසේ විද්‍යාමනව පැවතුනා නම් අදත් ඒ උත්තරීතර වූ ධ්‍යාන මගඵල නොඅඩුව ලැබිය යුතුය.”

ඉහත වචන පෙල “සැඟවුණ බොදු මග යළි පුබුදන – ආර්‍ය මෛත්‍රී භාවනාවෙන් ලබන සැනසීම” යන වටිනා දහම් ග්‍රන්ථයේ පූර්විකාවෙන් උපුටාගන්නා ලද කොටසකි. එම ග්‍රන්ථය පූජ්‍යපාද වහරක අභයරතනාලංකාර හිමිපාණන් විසින් දේශිත සැඟවුණු දහම් කරුණු ඇසුරින් නීතිඥ චන්දන සිරිවර්ධන මහතා විසින් සම්පාදනය කරන ලදි.

මෙම වටිනා දහම් ග්‍රන්ථය මෙතැනින් බාගත හැක.

මෙම ලිපියට ඔබ කැමති නම්, අනෙක් අයටත් කියන්න

සිව්පිළිසිඹියාව

සිව්පිළිසිඹියාවපහන් එලියත් එලියක්, බල්බ් එලියත් එලියක්, හඳ එලියත් එලියක් අවසානයේ ඉර එලියත් එලියක්. නමුත් මේ කිසිම එලියකට හිරු එලියට සමකරන්න බැහැ. ඒ වගේම තමයි බුදුපියාණන්වහන්සේගේ සිව්පිළිසිඹියා ඥාණය. දහම් වල අර්ථය.. ධර්මය මොකද්ද අධර්මය මොකද්ද යන්න .. ඒ ඒ පද වල වෙන් වෙන් වශයෙන් කියු අර්ථ සහ ඒවා ධර්මානූකූලව තේරුම් ගැනීමේ හැකියාව යනුවෙන් අර්ථ, ධම්ම, නිරුක්ති සහ පටිභාන වශයෙන් ගැනෙන සිව්පිළිසිඹියාව බුදුපියාණන්වහන්සේගෙන් පටන් පහලට ඒ ඒ ශ්‍රාවකයාගේ මට්ටමට නැගිලා, ඒ මට්ටමෙන් අරිහත් ඵලයදි උපරිමත්වයට පත්වෙනවා.

සිව්පිළිසිඹියාව යම් මට්ටමකවත් නැතිනම් සෝවාන් වෙන්නවත් බැහැ. ඒක කොහොමද වෙන්නෙ කියලා ගැටළුවක් ඇති.

මේ ධර්මදේශනාව අහලා විසඳගමු.

මෙම ලිපියට ඔබ කැමති නම්, අනෙක් අයටත් කියන්න

බුද්ධානුස්සතිය වඩමු

අසම සමවූ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ චරියා රටාව පිළිබදව සියලු ආකාරයෙන් තේරුම් ගන්න පුළුවන් සමතෙක් තුන් ලෝකෙවත් නැහැ. ඒ හැකියාව ඇත්තේ තවත් ලොව්තුරා බුදු කෙනෙකුටම පමණයි. සියළු ආකාරයෙන් පූර්ණ වුනු කිසිම තැනක වරදක් අඩුපාඩුවක් නැති චරිතයක් බුදු රජාණන් වහන්සේට තිබුනේය යන්න බුද්ධ දේශනා වලින්ම දැක ගන්න පුළුවන්.

“මහණෙනි, නුඹලාට බයක්, තැති ගැනීමක්, ලොමු දැහැ ගැන්මක් ඇති වුණහොත් ඒ අවස්ථාවේදීම මාව සිහි කරන්න. ඒකාන්තයෙන් ඒ බය නැති වෙලා යනවා. කුමක් නිසාද, මහණෙනි තථාගතයන් වහන්සේ අරිහත් සම්මා සම්බුද්ධයි, වීත රාගියි, වීත දෝෂයි, වීත මෝහයි, බය ගන්නෙ නෑ, තැති ගන්නෙ නෑ, පලා යන්නෙ නෑ”

මෙන්න මේ ගුණයෙන් බුදු රජාණන් වහන්සේ පුර්ණයි. එසේ නම් ශ්‍රාවකයන් වශයෙන් ඔබලා බුදු ගුණ සිහි කරනවා නම්, ඔබලාට ඒ කියන්නා වූ ආශිර්වාදය ලැබෙනවා. මෙන්න මේ ගුණ අපිට වැඩෙන්න නම්, අංශු මාත්‍රයකින් හරි අපි ඒ ගුණයට එන්න ඕනෙ. මේ අප්‍රමාණ ගුණ කැටි කරලා දේශනාවක් කරල තියෙනවා මෙන්න මේ විදිහට,

“අරහං, සම්මා සම්බුද්ධෝ, විජ්ජාචරණ සම්පන්නෝ, සුගතෝ, ලෝක විදූ, අනුත්තරෝ පුරිස ධම්මසාරති, සත්ථා දේව මනුස්සානං, බුද්ධෝ, භගවාති”

අපිට පුළුවන් මේ අප්‍රමාණ ගුණ නිතර දෙවේලේ කියමින් හෝ සිහිකරමින් ශාන්තියක් උදා කරගන්න. නමුත් එහෙම දෙයක් දැනට ලැබෙන පාටක් නැහැ, ඒ කිව්වෙ කොහේ හරි අපිට වැරදිලා තියෙනවා, ඒකට හේතුව තමයි අපි මෙච්චර කල් ඉපිසෝ භගවා…කියල පටන් අරගෙන තමයි බුදු ගුණ කර්මස්තානය කලේ. ඒ කිව්වෙ වචන දෙකක් එකපාරට එකට කියනවා නමුත් හරි විදිහ නම්, මෙහි “ඉතිපි සෝ” වචන දෙකක් විදියට ශබ්ද කරන්න ඕනෙ.

“ඉතිපිසෝ” කියද්දි “ඉෂ්ඨත්වය පිස දැමූ” කියන අර්ථයයි හැඟවෙන්නේ. “ඉතිපි සෝ භගවා” කියද්දි මෙසේ මෙසේ කාරණා වලින් ඒ භගවතුන් වහන්සේ කියන අර්ථයයි එන්නේ. මේ ආකාරයට පද , අකුරු මුලින්ම වෙනස් කර ගත් විට අග සම්පූර්ණයෙන්ම වැරදිලා යනවා. උපමාවක් විදිහට අඩි 20 විතර උස කනුවක් මුලින් අංශක 10 විතර ඇල කලාම එහි මුදුන විශාල අගයකින් ඇල වෙනව වගේ, මුල වැරදුනාම අගට යන්න යන්න වැරදීම විශාල වෙනවා. ඒ වගේම පද එකින් එකට වෙන් කරලත් කියන්න ඕනෙ. එවිට බුදු රජාණන් වහන්සේගේ ගුණ නමය පද හැටියට කියවෙනවා.

වීතරාගී, වීතද්වේශී. වීතමෝහී ගතිහඬ මුල් කරගත් බුදුගුණ දේශනාවේ ශුද්ධ මාගදි භාෂාවෙන් අරහං , සම්මා සම්බුද්ධෝ, විජ්ජාචරණ සම්පන්නෝ.. ආදි ආකාරයට භවිතා කරගෙන යනකොට ගතිහඬ තුලින් අපිව ගෙනියනවා ඒ ඒ ගතිගුණය කරා. එහෙනම් අපේ මනස වීතරාගී, වීතද්වේශී, වීතමෝහී ගුණයට ක්‍රම ක්‍රමයෙන් නැඹුරු වෙනවා. මෙසේ යම් කාලයක් වැඩු විට බුදුගුණ වල භාෂාවෙ අර්ථය හැඟෙන (තමන්ටම හැඟීමක් එනවා මේකයි මේ ගුණය කියන එක) අවස්ථාවක් එනවා. උපමවාවක් කියනව නම් තමන්ගේ හිතවත් කෙනෙක් වෙන්වුන විට අඬන අවස්තාවක් ගන්න, දුක්, ශෝක, කනගාටු හැඟීමක්. හරියටම වචන වලින් විස්තර කරන්න බැරි දෙයක් වගේ. එවිට මේ ගුණ සිහි කරන විටම කායික මානසික පරිවර්තන සිදුවෙනවා. ඒ හැම පරිවර්තනයමක්ම එකිනෙකට ශාන්තයි, ප්‍රණීතයි. එකිනෙකට සමාධි වැඩෙනවා. නව අරහාදී බුදු ගුණ වලට වෙන් වෙන් වශයෙන් සමාධි නමයක් වැඩෙනවා. මෙන්න මේ සමාධියට වැටහෙන්න පටන් ගන්නවා සමාධි ලක්ෂණය. ඔය ටික පද වලින් කියන්න ගියොත් එහෙම අපිට කවදාවත් අර පහල මට්ටමේ ඉදගෙන නොදත් ප්‍රත්‍යයක් පද වලින් ගන්න ගියොත් එහෙම පහත් මට්ටමේ අදහසකින් පදය වැටහෙනව මිසක් නියම බුදු ගුණ හැගීම එන්නෙ නෑ.

අපිට යම් කිසි වෙලාවක යමක් තේරුම් ගන්න බැරිනම්, අනේ මට කොහොම තේරුම් ගන්නද ආදී අවස්ථාවල “අරහං, අරහං, අරහං, අරහං…….” ලෙස හෝ “නමෝ අරහං, නමෝ අරහං, නමෝ අරහං…..” ලෙස අරහං ගුණය වඩන්න පුළුවන්. මෙහෙම කියද්දි යම් තැනක සැඟවෙච්ච හරියක් තියෙනවා නම් සියල්ල මතු වෙලා හරියට computer එකක් දත්තයන් ගෙනත් දෙනව වගේ ස්වයංක්‍රීයව ක්‍රියාත්මක වෙනවා, ඒ සැඟවුණ කරුණු තමන්ගේ මනසට ගෝචර වෙන්න පටන් ගන්නවා.

ලෝකයේ ඒ ඒ තැන් වලට ඇළුම් කරන , බැඳීම් කරන දේවල්, අනවින, කොඩිවින, ඇස්වහ, කටවහා, හෝවා, අඬොවැඩියා සහ බන්ධන ආදියෙන් යම් කෙනෙක් හිර කරල බැදලා තියෙනවා නම් “නමෝ සම්මා සම්බුද්ධෝ, නමෝ සම්මා සම්බුද්ධෝ, නමෝ සම්මා සම්බුද්ධෝ…….” කර්මස්ථානයක් විදියට වඩන්න පුළුවන්. හැබැයි ඔය ආකාරයට භාවනාව වඩනකොට ඇග හිර වෙන්න, තද වෙන්න, වේදනාවන් එන්න පටන් ගනියි. ඒකට හේතුව, අමනුස්සයො හිර කරගෙන, බැඳගෙන කුටි හදා ගෙන හිටපු දේවල් ඔක්කොම පුපුරලා යනවා. ඒ බන්ධන බැඳිල තිබෙන්නේ වා, පිත් , සෙම් වලින්. ඒවා සියල්ල ගැල වෙන්න පටන් ගන්නවා. එවිට ඔළුව හිර වෙනවා, ඇඟ හිරවෙනා, බෙල්ල හිරවෙනවා, අත පය හිර වෙනවා දැනෙනවා. ඒ වුනාට වඩන්නේ බුදු ගුණ නිසා කිසිම ආපදාවක් වෙන්නෙ නෑ. අප්‍රමාණ බුදුගුණ වලට එහා ගිය බලයක් මේ විශ්වයේ නැහැ. පීඩනය වැඩි වෙලා, වැඩි වෙලා අන්තිමට දරා ගන්න බැරි වුනාම අර යක්ෂ බන්ධන පරදිනවා. ඊට පස්සෙ දැනෙන්න පටන් ගන්නවා ඒ ඒ තැන් හිර කර ගෙන තිබුනු හැටි, කැඩිල ගිය හැටි. බන්ධන වල බරපතල කමේ හැටියට වඩා ගෙනම යන්න ඕනෙ. අහවල් දවසෙ මේක සම්පූර්ණ වෙනවා කියන්න බෑ. කවදාහරි සියලු බන්ධන පුපුරල යනවා. අනවශ්‍ය විෂ සහිත දෙයක් තිබුනොත් ඕක ඉදිමිලා ඉදිමිලා පුපුරල යනවා. සමහර විට ලේ විශ වෙලා යන්නත් පුළුවන්. හැබැයි කුණු ලේ යනවා මිසක් හොද නහර එකක් වත් පුපුරන්නෙ නෑ. ඒ වගේම අමනුස්ස ගුහාවන් වූ පිළිකා වගේ සෛල ආදියත් මෙසේ වඩා ගෙන යනකොට පුපුරලා යනවා. මේක තේරුම් අරගෙන බය වෙලා අතර මග නවත්තන්නෙ නැතුව දවස ගානෙ දිගටම කරගෙන යන්න ඕනෙ. සමහරු කියනව 108 වාරයක් වඩන්න ඕන ආදි වශයෙන් නමුත් එහෙම ගනනක් නැහැ, වැඩේ ඉවර වෙනකන් කරන්න ඕන. උපමාවක් කියනවනම් හිතන්න බැලුමක් පුපුරනකන් පිඹිනවා කියලා, අපිට කියන්න බැහැ නේ 108 වතාවක් පිම්බුවාම පිපිරෙනවා කියලා, කරන්නෙ පිපිරෙන කන පිඹින එකයි.

“නමෝ” කියන වචනයෙන් කියවෙන්නෙ “යම් කිසි ගුණයකට නම්‍යශීලි වෙනව එහෙම නැතිනම ඒ උතුම් ගුණයට නමස්කාර කරනවා.” ඒකෙන් පිනකුත් සිද්ධ වෙනවා. කුසලයත් වැඩෙනවා. පින වැඩීමෙන් බාහිර ලෞකික සම්පත්තිය වැඩෙනවා. කුසලය වැඩීමෙන් ආර්ය මාර්ගය පූර්ණ වෙනවා. ඊට අමතරව බයක් , තැති ගැනීමක්, ලොමු දැහැ ගැනීමක් තිබුන නම් ඒකත් දුරු වෙලා යනවා.ලෙඩක්, රෝගයක් තිබුනා නම් ඒකත් දුරු වෙලා යනවා.

ඉතුරු ගුණයන් සහා එම ගුණයෙන් වැඩන දේත් පහත තියෙනවා, ඉහත ආකාරයටම වැඩිය යුතුයි.

මූලික වශයෙන් “නමෝ විජ්ජාචරණ සම්පණ්ණෝ” ගුණය වැඩිමෙනුත් යම් කිසි අප තුල අසංවර භාවයක් තියෙනවා නම එය දුරු වෙලා සංවර භාවයත්, “නමෝ සුගතෝ” ගුණය වැඩිමෙන් තමන්ගෙ ලෞකික/ලෝකෝත්තර වශයෙන් තිබුනු මාර්ගයේ බාධාත් දුරු වෙනවා. ඒ වගේම “නමෝ ලෝක විදූ” කියලා භාවනාව වඩන කොට ලෝකය පිළිබද විද්‍යාව පහල වෙනවා සමගම ලෝකය පිළිබදව බැඳුනු අවිද්‍යාවෙනුත් මිදෙන්න උපනිශ්‍රයක් වෙනවා. තවද “නමෝ අනුත්තරෝ පුරිස ධම්ම සාරතී” ගුණය වඩන විට යක්ෂ, අමනුස්ස, දාමරික බලහත්කාරකම්, බල පුළුවන්කාරකම් මැඩ පැවැත්විලා යහපත් ජයග්‍රහණ ලැබෙන්න හේතු වෙනවා. ” නමෝ සත්ථා දේව මනුස්සානං” කියලා කාලයක් වඩන විට ඇත්ත කතා කරන මානසිකත්වක් සහ වචන පැටළුමක් නැතිව ලෝකයේ ශස්තෘ බුද්ධිය ඇති කිරීමේ හැකියාව සහ එයට නැඹුරු වන මානසික ශක්තියද ලැබෙනවා. “නමෝ බුද්ධෝ” තුලින් භවය තුල බැඳිලා, රැඳිල ඉන්නවානම් බේරෙන්ඩ බැරුව භව පඳුර උදුරන අර්ථයෙන් වැඩීමේ හැකියාවද, ඉන්පසු ලෞකිකත්වයෙන් නිදහස් වෙලා ලෝකෝත්තරත්වයෙ පිහිටන්නට “නමෝ භගවා.” කියන කර්මස්ථාන ප්‍රයෝජනයට ගන්න පුළුවන්.

නව අරහාදි බුදුගුණ කර්මස්තානය නව ආකාරයකින් වඩන කොට නව ආකාරයක සමාධියක් නව ආකාරයකින් දෙපැත්තකට තිබෙන ලෞකික, ලෝකෝත්තර ඵලයන් ලැබෙනවා. අවශ්‍ය නම් පොදුවේ වඩන්නත් පුළුවන් ” ඉතිපි සෝ භගව .. අරහං…..” කියල. නමුත් එල්ල කරල කරන එක වඩා හොඳයි. මේ අතර බුදුන් සිහි කරල, ගුණ සිහි කරල, බුදු රජාණන් වහන්සේ මෙවැනි උත්තමයෙක් මමත් මෙබදු ගුණ වලට ගරු කරල මමත් ඒ වගේ ජීවිතය හැඩ ගස්සවා ගන්නවා කියල හිතල ඒකත් කර ගන්න ඕනෙ. තමන් තුල ඒ හැඟීම වැඩෙන්න වැඩෙන්න මේ භාවනවෙන් ලැබෙන ප්‍රතිඵලත් වැඩියි. මෙසේ එකින් එකට ශුද්ධ කර ගත්විට යථාවබෝධය ලබා ගන්න පහසු වෙනවා. හරියට මලකඩ කාපු යකඩයක්ට මිටියකින් ගහන කොට එන සද්දෙයි, එහි ඇති මලකඩ ටිකෙන් ටික සුද්ද කරලා ගහන කොට එන සද්දෙයි වෙනස වගේ.

උපුටා ගැනීම මෙම වටිනා ධර්ම දේශනාව ඇසුරෙනි.

මෙම ලිපියට ඔබ කැමති නම්, අනෙක් අයටත් කියන්න

සාදු කාරය

සාමන්‍යයෙන් බෞද්ධ දරුවකු පූජා ස්ථානයකට එක්කගෙන ගිය දෙමව්පියො පිළිම වහන්සේ පෙන්නලා “මේන්න පුතේ බුදුහාමුදුරුවෝ,  සාදු! කියන්න” කියළා කියනවා අපි ඕන තරම් අහලා ඇති. ඒ වගේම සාදු කාර තුනක් දෙනවත් අහලා ඇති. තවත් අහල ඇති සාදු කාර තුනකට පස්සේ හතරවෙනි දිගට එක ඇදලා කියන සාදු කාරයකුත්. නිකමට හරි කවුරු හරි ඇහුවොත් ඇයි උඹලා සාදු කාර දෙන්නෙ කියලා, අපි දෙන උත්තරෙ මොකද්ද ? අපි බුදුහාමදුරුවන්ට, ස්වාමින්වහන්සේට වදින්නෙ සාදු කියල තමයි කියලා කියන්න පුළුවන්ද. බෞද්ධයන් හැටියට අපි කරන වැඩක් හෝ කියන කතාවක් ඇත්නම් එහෙම කරන්නේ මෙන්න මේ හේතුවටයි කියල අපි ඒ කරණය හොදින් ඤාණවන්තව දැනගෙන තියෙන්නෙ ඕනෙ. එතකොටයි ඒක ඤාණ සම්ප්‍රයුක්තව කරන කටයුත්ත වෙන්නෙ. ඒක නිසා ඒවගෙ උත්තරයක් දීලා පැනලා යන්න බැහැ.

ඉතින් අපි බලමු මේ සාදුකාරයෙ ඇති වටිනාකම, ඇයි අපි සාදු කාර දෙන්නෙ, කුමන යාථාර්තයක්ද මේ සාදු කාරයෙ තියෙන්නෙ කියලා. ඊට කලින් බලන්න වෙනවා අපි සාදු කාර දෙන්නෙ කාටද කියලා, මොන වෙලාවකදි කියලා. කාටද කියලා බැලූවාම පෙනෙනවා බුදුපියාණන් වහන්සේගෙන් පටන් ගෙන සුපටිපන්න ආදි ගුණ ඇති සංඝයා වහන්සේට සහ උන්වහන්සේලා වෙනුවෙන් කරන පූජෝපහාර වලදි තමයි අපි සාදු කාර දෙන්නෙ. එතකොට හොඳින්ම පෙනෙනවා අපි මේ සාදුකාර දෙන්න ගුණවත් උතුමන්ට හෝ උන්වහන්සේලා උදෙසා කරන පුජෝපහාර අනුමෝදන් වීමටයි කියලා. කෙටියෙන් කියනවා නම් ගුණයක් මුල් කරගෙන කරන ඉතාමත් වටිනා කාර්‍යයකට කියලා.

ඉතින් අපි සාදු කාර තුනක් දෙන්නෙ ඇයි ? සහ දිගට ඇදලා හතරවෙනි වතාවටත් සාදු කියන්නෙ ඇයි ?

කායේන සංවරෝ සාධු
සාධු වාචාය සංවරෝ
මනසා සංවරෝ සාධු
සාධු සබ්බත්ත සංවරෝ

පලමු සාදුකාරය කුමක් සඳහාද….”කායේන සංවරෝ සාධූ” . කයින් සංවර වීම සුහද ගුණයක්, සාධු ගුණයක්. “සාධු වාචාය සංවරෝ” වචනයෙන් සංවර වීම තවත් සුචරිත ගුණයක්, සාධු ගුණයක්. ඒවාගේම “මනසා සංවරෝ සාධූ” මනසින් සංවර වීම තවත් සුචරිත ගුණයක්, සාධු ගුණයක්.”සාධු සබ්බත්ත සංවරෝ” අන්න අර හතර වෙනියට ඇදල දුන්නු සාධුකාරය. සියලු ආකාරයෙන්ම සංවර වීම සාධු ගුණයක්. මෙන්න මේ ටික තමයි අපි ඉස්සෙල්ලාම කියන්න පටන් ගත්තේ ශාසන මාර්ගයට බහින කොටම. කුමක්ද කයින් සංවර වෙනවා කියන්නේ. මොනවද කයින් කෙරෙන දුසිරිත්. ප්‍රාණඝාතය, සොරකම, කාම මිත්‍යචාරය කියන මේ කාරණා තුනකින් පෙන්වා දි තිබෙනවා. මෙන්න මේවායින් වැලකිලා ඉන්නව නම් කයින් සංවර භාවයට පත් වුනා. අන්න පළමු සාදුකාරය දෙන කොට මේ ගුණය මතක් වෙන්න ඕන. තමන් ලඟත් මේ ගුණය තියෙනව නම් තමා කෙරෙහිද සාදු කාරයක් දීගන්න පුළුවන් ඒවගේම බාහිරෙන් මේ ගුණය පෙනෙන්න තියෙන භික්‍ෂු, භික්‍ෂුණී, උපාසක, උපාසිකා යන සිව්වනක් පිරිස උදේසා සාදුකාරයක් දෙන්න පුළුවන්. ඒ වගේම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ගුණ මෙනෙහි කිරීමට , ගුණ සංකේතවත් කිරීමට ප්‍රතිමා වහන්සේ, බෝධිරාජයාණන් වහන්සේ, එබඳු වන්නා වූ ප්‍රණ ඝාතයන් නොකෙරන ප්‍රදේශයක්, සොරකමක්, කාමමිත්‍යචාරය නොකරන ප්‍රදේශයකට ගිහාම සාධු ගුණය තියෙන ප්‍රදේශයක් කියන ගුණය මතක් වුනාම සාදු කාරය හිතට එන්න ඕනෙ. මෙන්න මේක තමයි පෙර කාලයේ සාදුකාරයක් නැගෙන්න හේතුව.

දෙවෙනි සාදු කාරය අරගෙන බලමු,  ”සාධු වාචාය සංවරෝ”. වචනයෙන් සංවර වීම සාධු ගුණයක්. කොහොමද ඒ ගුණය ඇති කර ගන්නෙ, මුසාවාදයෙන් වෙන් වුනාම, පිසුනාවාචාවෙන් වෙන් වුනා නම්, පරුෂාවාචාවෙන් වෙන් වුනා නම්, සම්ප්‍රපලාපයෙන් වෙන් වුනා නම්,  අන්න වචනයෙන්  සංවරයි, වචනය සුචරිතයි,  ඒ ගුණය යම් තැනක දැක්කා නම් දෙවෙනි සාදුකාරය මතක් වෙනවා. දෙවෙනි සාධුකාරය දෙන්න සුදුසු තැනක් දකින්න ලැබෙනවා.

තුන්වෙනි සාධුකාරය මොකක්ද “මනසා සංවරෝ සාධූ”. මනසින් සංවර වීම සාධු ගුණයක්. කොහොමද මනසින් සංවර වෙන්නේ. අභිජ්ජා, ව්‍යාපාද, මිතය්‍යාදෘෂ්ඨි කියන මනසින් සිද්ධ වෙන පාප තුනක් තියෙනවා. අසංවරතාවන්, දුෂ්චරිතතාවයන් තුනක්. මෙන්න මේ කියන තුන දැන ගෙන ඇලිමෙන් , ගැටීමෙන් අයින් වෙලා ඉන්න කෙනෙක්. එහෙම නැත්නම් ලෝභයෙන්, ද්වේශයෙන්, මෝහයෙන් වෙන් වුනු කෙනෙක්ගෙ චිත්ත පාරිශුද්ධිය නැගිලා හිතේ සංවරත්වය හට ගන්නවා. අන්න මනසින් සංවරත්වය හට ගත්තහම ඒක සාධු ගුණයක්.

එහෙනම් තමා තුල හෝ අන් අයෙක් තුල හෝ, ඊට ගැලපෙන ප්‍රදේශයක් දැකලා එවැනි ගුණයක් දැක්කා නම් මෙන්න මෙතනදි තුන් වන සාධුකාරය මතුවෙනවා. කයෙන් , වචනයෙන්, මනසින් යන තුනෙන්ම සංවර තැනක් දැක්කාම “සාධු සබ්බත්ත සංවරෝ” කියල සියලු ආකාරයෙන් සංවරත්වය නිසා සාදු කියනව කියල හතරවෙනි සාදු කාරය දුන්නා. ඉතින් මේ සාදු කාර හතර දුන්නේ  ඔය කියන්නා වූ ගුණ තේරුම් අරගෙන. දස අකුසලයෙන් වෙන් වුනා වූ සුචරිතය තේරුම් අරගෙන, අන්න ඒ සුචරිතගාමී ගුණය මේකයි කියල දැක්කා නම්  මෙන්න මේ දැකීම ඔප්නංවන්න තමයි අපි මේ සාදු කාර තුනක් දුන්නේ. හතරවෙනි සාධුකාරයක් දීල සියලු ආකාරයෙන් සංවරයි කියල චිත්තප්‍රසාදයක් ඇති කරගත්තා.

එහෙනම් යථාර්තවත් ශ්‍රද්ධාවක් ඇති වෙලා, පැහැදීමක් ඇති වෙන්න නම්  ගුණ දැක පැහැදෙන්න ඕනෙ. එහෙනම්  අපි බුදුගුණ දකින්නේ, ඉස්සෙල්ලාම මෙන්න මේ දස අකුසලයෙන් වෙන් වීම සුචරිතයක් කියල තේරුම් අරගෙන. එහෙනම් සාධු කියල විතරක් මදි. සාධු ගුණයට පත් වෙන්න ඕනෙ.

එහෙනම් අපිට තේරුම් ගන්න දෙයක් තියෙනවා,  ඕන එකටයි එපා එකටයි කිසිම තේරුම්ක් නැතුව “සාදු ! සාදු !! සාදු !!!” කියන්නේ නැතුව ගුණයක් දැකලා ගුණයක පිහිටලා දෙන සාදු කාරයේ වටිනාකම.

උපුටා ගැනීම මෙම වටිනා ධර්ම දේශනාව ඇසුරෙනි.

මෙම ලිපියට ඔබ කැමති නම්, අනෙක් අයටත් කියන්න

පින සහ කුසලය එකක් නොව දෙකක් ලෙස දැන ගනිමු !


‘පින’ හෙවත් ‘පුණ්‍ය’ යනු සිත කය වචනය තුළින් කැරෙන යහපත් ක්‍රියාය. එම හොඳ කටයුතු කරන විට ඒ පුද්ගලයා සම්පත් ලබන්නෙක් වෙනවා. විස්තර සහිතව පවසන විට දාන, සීල භාවනා පින්දීම පින් අනුමෝදනාව, බණ ඇසීම, බණ දෙසිම, පිදිය යුත්තන් පිදීම, වතාවත් කිරීම, දෘෂ්ටිය සෘජුකරන කටයුතු ලෙස දහයකට බෙදේ. මේවා දස පුණ්‍ය ක්‍රියාය.

මීළඟට අපි දැනගත යුත්තේ කුසල යනු කුමක් ද? එහි පිනට වඩා වෙනසක් තිබේ ද? යන්නයි.

කුසල් යනු යම් පාප ක්‍රියාවක් සිදු නොවන ස්වභාවයේ පිරිසුදු මනසක් සකස් වීමයි. එනම් අභ්‍යයන්තරයේ තිබෙන ලෝභ, ද්වේශ, මෝහ දවා හැරීම, දුරු කර හැරීමයි. අලෝභය, අද්වේශය, අමෝහය, පර පණ නැසීමෙන් වෙන් වීම, අදත්තාදානයෙන් වෙන්වීම, කාම මිත්‍යාචාරයෙන් වෙන්වීම, බොරුවෙන් වෙන්වීම,කේළමෙන් වෙන්වීම, පරුෂ වචනයෙන් වෙන් වීම, සම්ප්‍රපලාපයෙන් වෙන් වීම යනු දස කුසල් වේ. මෙසේ කුසලය කැටි කර කොටස් තුනකින් ද, විස්තර සහිතව කොටස් දහයකින් ද විස්තර කිරිමට පුලුවන්. පාපයෙන් වෙන් වීමම කුසල් කියන බව මෙසේ දැන ගත යුතුය.

හැබැයි පින් කරන පුද්ගලයෙක් ලෝභයෙන් ද්වේශයෙන් මෝහයෙන් යුක්තව කටයුතු කලා නම් ඔහු කල ඒ පිනෙන් කවදාවත් ඔහුව සුගතියක යවන්න හේතු නැහැ. නමුත් උපන් උපන් තැන අදාල සම්පත් බුක්ති විදින්නට හේතු තිබෙනවා.

අපි දැන් හිතමු දානපතියෙක් ඉන්නවා දුගී මගී යාචක ආදි පුද්ගලයන්ට දන් දෙනවා, උදව් උපකාර කරනවා. හැබැයි අනිත් පැත්තෙන් ගෙදර වැඩට ඉන්න වැඩකාරිටවත් ඉන්න දෙන්නේ නෑ. ඇතුලෙන් කරන්නේ බලු වැඩ. රාග, මෝහ දුශ්චරිතයෙන් කරන කටයුතු වලිනුයි අභයන්තරය හැදිලා තියෙන්නේ. මේ කරපු බලු වැඩ නිසා ඔහු උපදිනවා බල්ලෙක් වෙලා. හැබැයි කෝටිපතියෙකුගේ මාලිගාවක. දීපු දානයේ පින කොට්ට, මෙට්ට උඩ ඉදන් විදවනවා. විශේෂ කෑම බීම, බෙහෙත් ආදි.. සාමාන්‍ය මිනිහෙකුටත් නැති සැප සම්පත්තියක් බුක්ති විදිනවා. පින් කරලා මහත් සැප සම්පත්තියකට උරුමකම් ලබපු අතර අකුසලයෙන් තිරිසන් උප්පත්තියකට උරුමකම් ලැබුවා.

එතකොට නිවන් මගට යොමුවන සමහර අයගෙ තියෙන දෘෂ්ඨියක් තමයි .. පින නිවන් මගට බාධාවක් අපි කුසල් විතරයි රැස්කරන්න ඕන, පින් කෙරුවොත් මේ සසර ගමන ඇති වෙනවා, ඒ හින්දා පින් නොකර කුසල් කර ගන්න ඕනෙ, භාවනා කරන්න ඕනෙ, ප්‍රතිපත්ති රකින්න ඕනෙ කියල හිතලා… කටයුතු කරනවා. ඒ..ක සුගතියේ උපදින්න හේතු වෙනවා. හැබැයි දිව්‍ය ලෝකයක ඉපදුනත් අල්පශාක්‍ය දෙවියෙක් වෙනවා. ඔහුට සම්පත් හිගයි. මිනිහෙක් වෙලා උපන්නොත් හොද නුවන ඇතිව උපදිනවා. හැබැයි එදා වේල කන්නෙත් බොහොම අමාරුවෙන්.

එහෙනම් කුසලය සුගතියටත්, අකුසලය දුගතියටත් හේතු වෙනවා. සුගතියේ හෝ දුගතියේ සැප සම්පත් විදීමට කරපු පින් හේතු වෙනවා. ආයුෂ, වර්ණ, සැප, බල, නුවණ ගෙන දෙන ඥාණසම්ප්‍රයුක්තව කරන පින් දහම්, ඒ කිව්වේ යම් කිසි පුද්ගලයෙක් පිනක් කරන මොහොතක එයා අලෝභයෙන් අද්වේශයෙන් අමෝහයෙන් යුක්තව කලා නම් එයාට පිනයි, කුසලයි දෙකම එකට හම්බවෙනවා. එතකොට ඒ ගුණයෙන් උපන්නොත් එහෙම සුගතියක උප්පත්තිය ලබලා අසීමිත සම්පතකටත් හිමිකමත් ලැබෙනවා. දස කුසලයෙන් ජීවත් වෙලා ධර්මානුකූලව කටයුතු කරන කෙනා පිනක් කරලා පැතුමක් පැතුවා නම් එය ඉටු වෙනවා කියල බුදු රජාණන් වසන්සේ දේශණා කර තිබෙනවා.

බුද්ධ දේශනාවේ තියෙන්නේ.. පින් කරන්න බය වෙන්න එපා.. පින කවදාවත් ආර්ය මාර්ගයට බාධාවක් වෙන්නෙ නැහැ කියලයි. සීවලි මහරහතන් වහන්සේගෙ ලැබීම කවදාවත් උන්වහසේගෙ විමුක්තියට බාධාවක් වුණේ නැහැ.

මෙම ලිපියට ඔබ කැමති නම්, අනෙක් අයටත් කියන්න

අනිමිසලෝචන පූජාව මහා කළගුණ සැලකීමක් වන්නේ කෙසේද?

අනිමිස ලෝචන පුජාව කියන්නෙ මොකක්ද අහපුවාම සතියක් ඇහිපිය නොහෙලා බෝධීන් වහන්සේ දිහා බලාගෙන හිටියා කියපු කතාව තමයි අපට උගන්නලා තියෙන්නේ. ඇයි එහෙම කලේ කියලා ඇහුවොත්‍ පිට දෙන්න හේතු වෙච්ච නිසා කළගුණ සැලකීමක් හැටියට එය කළා කියල කියනවා. එ‍ත‍කො‍ට‍ ඉ‍දගෙන හිටිය ආසනයට කොච්චර කල ගුණ සලකන්න ඕනෙද‍ කි‍ය‍ල‍ත්‍ ස‍ල‍ක‍ලා‍ බ‍ල‍න්‍න‍ ව‍ටි‍න‍වා‍. ඇත්තටම උන්වහන්සේ සතියක් නිකන් බෝධිය දිහා බලාගෙන හිටියද? සමහර විට මේ‍වා‍ පසේසෙ බු‍දු‍ ද‍හ‍ම‍ට‍ එ‍ක‍තු‍ ක‍ර‍ ගත්ත ආචාර්ය වාද වෙන්න පුළුවන්. අ‍පි‍ මෙ‍තනදි දකින්න ඕනේ සාර අසංක කල්ප ලක්ෂයක් පෙරුම් පුරලා, බුද්ධත්වයට පත් වෙලා සති‍ය‍ක්‍ ග‍ත‍ක‍ර‍ගෙ‍න‍ ක‍ර‍පු‍ ක‍ළගු‍ණ සැලකීම මොකක්ද කියලා.

උන්වහන්සේ බැලුවේ බෝධිය දිහා. දැන් ප්‍රශ්නයක් එනවා මොන බෝධිය දිහාද කියන එක. බෝධි තුනක් තියෙනවා. ලොව්තුරා බෝධිය, පච්චේක බෝධිය, ශ්‍රාවක බෝධිය කියල. යම් කෙනෙක් බුද්ධත්වයට පත් වීම සදහා යම් මාර්ගයක් අනුගමනය කරන්න පටන් ගත්තා නම් මෙන්න මේක තමයි ලොව්තුරා බෝධිය. එතන ඉදගෙන උන් වහන්සේ බැලුවේ බුද්ධත්වයට ආපු මග. කළගුණ සලකන්න මෙන්න මේ මග තමයි බැලුවේ. මොකද, බලාපොරොත්තු වුනු තත්ව තානාන්තරය ලැබුනා. සාර අසංඛ්‍ය කල්ප ලක්ෂයක් පෙරුම් පුරපු ප්‍රතිඵලය ලැබුනා. බලාපොරොත්තුව ඉටු වුනා. බලාපොරොත්තුව ඉටු වුනාට පස්සේ උන් වහන්සේ බැලුවේ මම මෙතනට එන්න කී දෙනෙකුට පොරොන්දු දීල තියෙනවද (මමත් එතෙර වෙලා ඔබත් එතෙර කරන්නම්…), කී දෙනෙක් මට සලකල තියෙනවද, උදව් කරල තියෙනවද, උපකාර කරල තියෙනවද මේ තත්වයට පත්වෙන්න. මම කී දෙනෙකුට යහපතක් කරන්න පොරොන්දු දීලද, තින්දු තීරන දීලද මෙතනට ආවෙ. මෙන්න මේ කාරණය එකක් නෑර සලකලා බැලුවා. උන්වහන්සේගේ මහා ප්‍රඥාව සාර අසංඛ්‍ය කල්ප ලක්ෂයක් තුල පාරමිතා පුරපු කාලය බලන්න.. ඊටත් එහා විසි අසංඛ්‍ය කල්පයක් තුල පටන් ගත්ත ආරම්හය මොහොතක් නෑර බලන්න, මහා නුවණ මෙහෙය වන්න දින 7ක් ගියා. ඒ බැලීමෙන් අස්සක් මුල්ලක් නෑර සියලු තැන්, සියලු දේවල් බලාගෙන ගියා. මම යම් අයට පොරොන්දු දීල තියෙනවද.. මගෙන් ඉල්ලීම් කරල තියෙනවද.. ඉල්ලීම් අරගෙන මම අනිත් අයගෙන් ඇප උපස්ථානයක් හරි අරගෙන තියෙනවද.. ඒ ඇප උපස්ථාන දුන්න අය මොනවද මගෙන් ඇහුවේ, මොනවද මගෙන් ඉල්ලා හිටියේ. මම ඒ අයට මොනවද කිව්වේ, කොහෙද ඒවා සිද්ද වුනේ, ඒ අය දැන් කොහෙද ඉන්නේ, මගෙ පොරොන්දුව ඉටු කරන්න පුළුවන්ද දැන්.. මේ ආදී සියල්ල බලන්න තමයි මේ කාලය ගතවුනේ.

ඒ බලා ගැනීමේදී දුටු අයට තමයි මහා කරුණාවෙන් ඊට පස්සෙ ඒ සුදුසු අවස්ථාවන්හිදී උන් වහන්සේ වැඩලා හරි අවශ්‍ය කරන ධර්ම දේශනා කරලා යක්‍ෂයෝ වෙලා හිටපු අය හරි බේර ගත්තේ. මහා විනාශයට යන්න හිටපු මහා මිනීමරුවො හරි එතනින් බේර ගත්තේ. හේතුවකුත් තිබුනා, අවස්ථාවත් හැදිලා තිබුනා. මේ ලෝකෙ තිබුනු විවිධාකාර දේවල් දෘෂ්ඨි වලින් වැහිලා විකෘති වෙලා තිබුනු ලෝකයක් තුල අවශ්‍ය තැනට සුදුසු විදියේ කටයුතු කරලා ඒ ඒ අවස්ථාවන්ට උචිත ප්‍රයෝග සම්පත්ති මුල් කරලා ඒ තැන් වලින් බේර ගත්තා. මෙන්න මේකෙදි අවශ්‍ය කරන්නා වූ මුල් පුරපු වැඩ පිලිවෙල තමයි උන් වහන්සේ කළගුණ සැලකීමට කලේ. දැන් ඕකෙ කොච්චර වටිනාකමක් තියෙනවද…

එහෙනම් බුදුරජාණන් වහන්සේ ඉටු කළගුණ සැලකීම අපි තේ‍රු‍ම්‍ ගත්තා නම් කවදාවත් අධර්ම ලෝකයක් ගොඩ නැගෙන්නෙ නෑ. ඕක ලෝකයට වටිනාම දහම් සෙතක් වෙනවා. ගහක් දිහා බලාගෙන හිටන් හිටියට මේ එකක්වත් තේරෙන්නෙ නෑ. මේකෙ වටිනාකම මොකක්ද කියල දකින්නේ නෑ. එහෙනම් අනිමිස ලෝචනය කිව්වේ උන් වසන්සේ හැරිලා ගස් දිහා බලාගෙන හිටියා කියන එක නෙමෙයි. ඔන්න ඔය කියන බෝධිය කිව්වේ ලොව්තුරා බෝධිය. ලොව්තුරා බෝධිය කියන්නේ ගහක් නෙමෙයි. ජය ශ්‍රී මහා බෝධිය කියන්නේ වෙනම එකක්. ඒක නෑ කියන්නෙ නෑ. ඒක භෞතික වශයෙන් මෙලොව බුද්ධත්වයට පත් වෙන්න පාරමිතා පුරපු බලෙන් බුද්ධත්වයට අවශ්‍ය කරන භාහිර ආයතනයක් වශයෙන් ලොව පහල වෙච්ච දෙයක්.

ඉතින් ඕක තමයි අනිමිස ලෝචන පූජාව දකින ක්‍රමය.

මෙම ලිපියට ඔබ කැමති නම්, අනෙක් අයටත් කියන්න

බෞද්ධයකු සංවේගය උපදවිය යුතු ස්ථාන

බෞද්ධයකු වශයෙන් දැක බලාගෙන සංවේගය උපදවිය යුතු තැන් වශයෙන් සඳහන් වන ස්ථාන හතරක් ලෝක සම්මතයයේ තියෙනවා. මේ ස්ථාන හතර අද බොහෝ බෞද්ධයෝ වැඳ පුදා ගන්නවා. හැබැයි ඉතින් ඕක විතරක් කර කර ඉදලා මැරෙන වෙලාවට මොකෙකුට හරි විනාශයක් කරපු එකක් හරි, වටිනා කියන වස්තුවක් ගැන හිතුනොත් ඒකා යන්නෙ දුගතියකට. මොකද, අපි ලුම්බිණිය, බුද්ධගයාව, ඉසිපතනය සහ කුසිණාරාව වැඳ පුදාගෙන සංවේගය වෙලා අපේ විමුක්තියට එක් කර ගත්ත දෙයක් නැති නිසා. මෙන්න මේකයි අපි හිතන්න ඕනේ.

බුදුපියාණන් වහන්සේ පිරිණිවන් පාන මොහොතට ලඟා වන විට එය දැනගත් ආනන්ද හාමුදුරුවෝ අඞන්න පටන් ගත්තා. එවිට උන්වහන්සේ ආනන්ද හාමුදුරුවන්ට දේශනා කලේ මේ හට ගත්ත සියලුම සංස්කාරයෝ අනිච්ඡයි කියල මම කියල තියෙනව නේද.. හට ගත් යමක් ඇත්නම් විපරිණාමයට පත් වෙනවා, වැනසෙනවා කියලා තියෙනවා නේද. එහෙනම් මොකටද මේ අඞන්නේ.

ඉතින් උන්වහන්සේ මෙසේ වැනසෙන විපරිණාමයට පත්වෙන දේවල් ගැන හිත හිතා වැලපෙන්න කියළා නෙමෙයි කිව්වෙ, එහෙනම් මොකද්ද අපි මේකෙන් දකින්න ඕනේ කියලා ඥාණගෝචර ආකාරයට විමසා බලමු.

ලෝකයට සෙත ශාන්තිය සලසා දුන්න මහා උත්තමයෙක් උපන්න ස්ථානය තියෙනවා, නමුත් උපන්න අවස්ථාව ඉක්ම ගිහිල්ලා. ඒ වගේම බුද්ධත්වයට පත්වුණු ස්ථානය තියෙනවා, නමුත් දැන් කෝ ඒ බුදුන්? එහෙනම් ඒ අවස්ථාවත් දැන් ඉක්ම ගිහිල්ලා. මේ ධර්ම දේශනා කරපු තැන. කෝ දැන් ඒ දේශනාව, ඒකත් දැන් නැහැ. ඊට පස්සේ පිරිණිවන්පාපු තැන, ඒකටත් සිද්ධ වෙලා තියෙන්නේ ඔය ටිකමයි. ඔය අවස්ථා හතරම ඉක්ම ගිහිල්ලා. එම ස්ථානයන්ද විපරිණාමයට විනාශයට පත් වෙමින් තියෙනවා. හැබැයි මේ අවස්තාවන් හතර මුල් කරගෙන ලැබුණ ආධාරයක් තවමත් ඉතුරු වෙලා තියෙනවා. ඒ තමයි ශ්‍රී සද්ධර්මය. එහෙනම් මේ ධර්මයට සිද්ධ වෙන්නෙත් කවදා හරි අර ස්ථාන හතරට සිදු වුනු ආකාරයට විපරිණාමයට පත් වෙලා වැනසිලා යන එක තමයි. හැබැයි එහෙම වෙච්ච කාලයක නම් අපිට වෙන්නේ සංවේගයට පත් වෙලා අඞන්න තමයි. ඊට කලින් අප්‍රමාදයෙන් යුක්තව තමන් මේ ධර්මය අවබෝධ කර ගන්න ඕනෙ කියල ඊට අදාල කටයුතු ටික කරගන්න පුළුවන්නම්, ලැබුනු අවස්ථාවෙන් ප්‍රයෝජන ගන්න පුළුවන් නම් ඒකයි කරගන්න ඕන. මේවා එකක්වත් වෙනස් නොවී පිහිටන ඒවා නෙමයි. උතුමෙක් පහල වෙලා ශ්‍රී සද්ධර්මය ලොවට දේශනා කිරීමට හේතු වෙච්ච අවස්ථා හතරක් මේ ආකාරයට ගෙවිලා ගිහින්. ඕකයි අපි දකින්න ඕනේ.

තවත් උදාහරණයක් ගන්න පුළුවන්, සැරියුත් මහරහතන් වහන්සේ පිරිණිවන් පාන මොහොතේදි ආනන්ද හාමුදුරුවෝ හඞා වැලෙපෙන විට බුදුපියාණන් වහන්සේ ආනන්ද හාමුදුරුවන්ගෙන් අහනවා, “ඇයි ආනන්ද ඔබ අඞන්නේ සාරිපුත්ත ඔබේ සීලස්කන්ධයවත් අරගෙන පිරිණිවන් පෑවාද , නැත්නම් සමාධි ස්කන්ධයවත් අරගෙන පිරිණිවන් පෑවද..එහෙමත් නැත්නම් ඔබගේ ප්‍රඥා ස්කන්ධයවත් අරගෙන පිරිණිවන් පෑවද.. නැත්නම් ඔබගේ විමුක්ති ස්කන්ධයවත් අරගෙන පිරිණිවන් පෑවද.” ආනන්ද හාමුදුරුවෝ අනේ නෑ ස්වාමීනි..කිව්වාම.. එහෙනම් ඇයි ඔබ අඞන්නේ..උන් වහන්සේ, උන් වහන්සේගේ විමුක්තිය සලසගෙන පිරිනිවන් පෑවා, ඔබ අඞා වැලපිලා ඇති ඵලය මොකක්ද කියළා.

ඉතින් අපි අද ඔය කරන දේ බුදුපියාණන් වහන්සේ අනුමත කල දෙයක් නෙමෙයි. ඉතින් යම් සංවේගයක් පවත්වනවා නම් ඒක පවත්වන්න ඕනෙ මේ විදිහට හිතලයි. හරයක් නැති හිස් ලෝකයක, තව තවත් අවිද්‍යාවෙන්, තෘෂ්ණාවෙන් ගිලි ගිලී කරගෙන යන වැඩ පිලිවෙල දැකලයි. මොන අපරාධයක්ද මම මේ කර ගන්නේ මෙච්ච්ර උත්තම අවස්තාවක් ලැබිලත් පංචකාමයන් පස්සේ දුව දුවා ඉන්නේ. අප්‍රමාදව කටයුතු කලොත් විතරයි මට විමුක්තිය සලසාගත හැක්කේ කියළා හිතට ගන්න ඕන. මේ ලෝකේ අනිච්ඡ දුක්ඛ අනත්ථ වශයෙන් වටහා ගන්න ඕන. එතකොටයි අපි ලුම්බිණිය දැක්කා, බුද්ධගයාව දැක්කා, ඉසිපතනය දැක්කා සහා කුසිණාරව දැක්කා වෙන්නෙ.

මූලාශ්‍රය: මෙම ධර්මදේශණාව ඇසුරෙනි

මෙම ලිපියට ඔබ කැමති නම්, අනෙක් අයටත් කියන්න

දැකිය යුතු සතර පෙරනිමිති

දැකිය යුතු සතර පෙර නිමිතිසතර පෙරනිමිති කියූ සැනින් අපට මතකයට නැගෙන්නේ මහල්ලෙක්, ලෙඩෙක්, මරණයක් සහ පැවදි රුවක් යන කරුණු හතරයි. කුඩා කල පටන් අප සියලු දෙනාම මේ සතර පෙර නිමිති ගැන නොයෙක් විට අසා තිබෙනවා මෙන්ම මෙකල වන විට නොයෙක් නොයෙක් පුද්ගලයන් විසින් මේ සතර පෙර නිමිති ගැන ඉදිරිපත් කරන තර්ක වාදද නැතුවා නොවේ.

සිදුහත් කුමරු අවධියේදී අප මහා බෝසතණාන් වහන්සේට මහල්ලෙක්, ලෙඩෙක්, මරණයක් දකින්නට ඉඩක් නොලැබුනේ කෙසේද යන්න බොහෝ දෙනාගේ විමසිලිමත් මනසට නැගෙන ගැටලුවකි. උදාහරණයක් ලෙස මහාමායා දේවියගේ නැත්නම් සිදුහත් කුමරුගේ මවගේ මරණය පිලිබදව ඔහු නොදැන සිටින්නට ඇත්ද? දිනෙන් දින වයස්ගත වන තම පියාවන සුද්ධෝදන රජු කුමරුන්‍ නොදුටුවේද? නැතහොත් සිදුහත් කුමරුට හෙම්බිරිස්සාවක්වත් සෑදි නැද්ද? ආදී නොයෙක් ගැටලු විමසිලිමත් මනසකට ගෝචර වීම සාමාන්‍ය දෙයකි. ඒ ඔස්සේ සිතන විට පැහැදිලි ඇත්තක් සොයාගන්නට නොහැකිවූවොත් මුලාවූ අදහස් නිගමන වලට පෙළඹීමට හැකිවීමද සාමාන්‍යය දෙයකි. කෙසේ වෙතත් විවෘතව සිතන්නට මනස මෙහෙයවන ඇත්තන් හට මේ සත්‍ය අවබෝධ කරවීම මාගේ උත්සාහයයි.

අපි මෙතනදි හොදින් තේරුම් ගත යුතු කරුණක් තියෙනවා. ඒ යමක් ඒ ඒ ආකාරයෙන්ම යථාර්තවත්ව වටහා ගැනීමත්, උඩින් බලලා ලබා ගන්න අවබෝයත් යන කාරණයයි.

මහල්ලෙක් දැක්කා කියලා කියන්නේ මොකක්ද?

“මේ මහල්ලාත් පෙර දිනයක මම වගේම තරුණ, ශක්තිමත් කයක් ඇතිව සිටි අයෙක් නොවේද? ඉතින් මේ මහල්ලා වගේම මටත් යම් දිනයක මේ වැහැරුණු සිරුරක් ඇතිව මහලු තත්වයට පත්වීමට ‍සිදුවෙනවා නොවේද? එබදු ස්වභාවයක් ඇති මම මේ රූප මදයෙන් මත්වෙලා… රුව ලස්සන කරන්නට, කල් පවත්වන්නට කටයුතු කරමින් එහිම ඇලී ගැලී කටයුතු කරනවා කියන්නේ මොන තරම් මෝඩකමක්ද? මේ මහල්ලාත් මම වගේම තරුණ අවධියේ එසේ මේ රුව පවත්වන්නට කටයුතු කරන්න ඇති. ඒත් ඔහුටත් / ඇයටත් එය කරගන්නට බැරිවෙලා නේද? මොනතරම් හරයක් නැති කටයුතු වලද මම නිරත වෙලා ඉන්නේ…” ලෙසින් ඔබට මහල්ලෙක් දුටු විට සිතුනා නම් අන්න එතකොට ඔබට කියන්න පුළුවන් ඔබ සැබෑවටම මහල්ලෙක් දැක්කා කියලා.

මරණයක් දැක්කා කියලා කියන්නේ මොකක්ද?

“මරණයට පත් පුද්ගලයා වාගේම මමත් කවදාහරි මරණයට පත්වෙනවා. මමත් තවමත් මරණය ඉක්මවලා නැහැ. එහෙනම් එහෙම මරණයට පත්වෙන මම මේ කාම සම්පත්තියක් සුවයි… සුවයි… කියමින් එහිම ඇලී ගැලී සිදුකරන මේ විකාර වැඩපිලිවෙල මොකක්ද? හරයක් නැති වැඩපිලිවෙලක නේද මම මේ නිරත වෙලා ඉන්නේ… මේ පුද්ගලයා වගේම අනාගතයේ මරණයට පත්වෙන මම අද මේ විදියට උඩ පැන.. පැන.. සන්තෝෂ වෙමින් මුලා සහගතව කටයුතු කරන්නේ මොන හරයක් ඇතිවද. ඇත්තටම මේ අල්ලගත්ත එක දෙයක් වත් මේ පුද්ගලයා දැන් ගෙනියනවද?” කියලා මරණයක් දුටු විට ඔබගෙන් කීයෙන් කීදෙනෙකුට සිතෙන්නට ඇතිද? මරණයක් දුටු විට ඔබට එසේ සිතුණා නම් අන්න එතකොට කියන්න පුළුවන් ඔබ සැබෑවටම මරණයක් දැක්කා කියලා.

මේ ආකාරයෙන් මහල්ලා, ලෙඩා, මලකුණ කියන දේ දැකිය යුත්තේ තමන්ගේ ඥාණයෙන්. එතකම් ඉපදීමේ සිට අපේ මරණය තෙක්ම අප විසින් මහල්ලන්, ලෙඩුන්, මරණයන් දහස් ‍ගණනින් දකිනවා, ඒ ගැන අසනවා. ඒත් අප ඇත්තටම සතර පෙර නිමිති දැක්කා වෙන්නේ අපේම ඥාණයෙන් මේ දේවල ඇත්ත ස්වභාවය දැක්ක දවසටයි.

සිදුහත් කුමරුත් ඕන තරම් ඔය මහල්ලන්, ලෙඩුන්, මරණ දකින්නට ඇති. ඒත් උන්වහන්සේගේ ඥානය මුහුකුරා ගිය මොහොතක් තිබුණා. එදින තමයි උයන් කෙළියට යන සිදුහත් කුමරු මහල්ලා, ලෙඩා, මරණය, ඔන්න ඔය විදියට ඥාන ගෝචරව දැක්කේ. එහෙත් ඡන්න ඇමති දැක්කේ අප අතර සිටින බහුතරයක් පිරිස ඇහෙන් දකින මහල්ලා, ලෙඩා, මරණය දකින ආකාරය මිස ඥාන ගෝචරව නොවේ. ඉතින් නුවණින් මේ දැක්ක පෙරනිමිති තුන ගැන මෙනහි කරගෙන යන කොට තමයි දැක්කේ, මේවායෙන් මිදීමට උත්සහා කරන කෙනෙක්, පැවිද්දෙක්. තරුණයෙක් වශයෙන් මේ කරන කටයුතු වල හරයක් නැති බවත් ඒ හරයක් නැති මුලාසහගත වැඩපිලිවෙලින් හැකි ඉක්මනින් මිදිය යුතු බවත් අවබෝධ වූ නිසා තමයි උන්වහන්සේ ලෝකයෙන් මිදෙන්නටත් අප සියලු දෙනාම එයින් මුදවාගන්නටත් පියවරක් ඉදිරියට තැබුවේ.

ඉතින් මේ ලෝකයේ යථාර්තය, යථාර්තයෙන් දැක්කේ නැති එක තමයි දැක්කේ නැහැ කියලා කියන්නේ, පළමු වතාවට දැක්කා කිව්වේ.

අප මහා බෝසතාණන් වහන්සේ දුටුව ආකාරයට යථාර්තවාදිව සතර පෙරනිමිති දැක අපිත් ආර්‍ය මාර්ගයට යොමුවීමට මේ ධර්ම දේශණාව අසමු.

මෙම ලිපියට ඔබ කැමති නම්, අනෙක් අයටත් කියන්න

ග්‍රහ අපල නැති කර ගන්නා ආකාරය

ග්‍රහ අපලයක් ඇති වෙන ආකාරය ගැන කලින් ලිපියෙහි කල විස්තරයට අනුව ඒවා පලිසන් දීමට නම් අවශ්‍ය පරිසරයක් සකස් වී තිබිය යුතු බවත් සඳහන් කලා. හේතුව සහ ඵලය දන්නවා, “හේතුව නිරෝධ කිරීමෙන් ඵලය නිරෝධ වේ” යන ආකාරයට බලමු කොහොමද අපල නැතිකර ගන්නේ කියලා. මෙහිදි ක්‍රම දෙකක් තියෙනවා. එකක් තමයි උපක්‍රමයක් කරලා බේරෙන එක (හරියට කෙනෙක්ගෙන් ණයක් අරගෙන ඒක ආපහු දෙන්නෙ නැතුව, නඩු කියලා බේරෙනවා වගෙ). හැබැයි ඒක තාවකාලිකයි (අර ණයහිමියා කොහි මොහොතේ හෝ බලං ඉන්නවා දීපු ණය ආපහු ගන්න, හොඳින් හෝ නරකින්). මේක තමයි අද ගොඩක් මිනිස්සු කරන්නේ. බෝධි පූජා තියෙලා, කොඩි වැල්, යන්ත්‍ර වගේ දේවල් එල්ලගෙන. මේකේ ප්‍රතිඵල නැහැ කියලා නෙමෙයි කියන්නේ. හැබැයි මේ සියල්ල ග්‍රහ අපල පලිසන් දීම වැලැක්වීම ( ග්‍රහ අපල පලිසන් දෙන පරිසරය වෙනස් කිරිම) සදහා කරන තාවකාලික උපක්‍රම පමණයි. අවස්ථාවක් නැවත උදා වු විට ඒවා නැවත ඇදී එනවා (අර කියපු ණය හිමියා ආපහු එනවා ණය ගත්ත කෙනා දුර්වල වෙච්ච වෙලාවක). අපි මොනවා කලත් ධර්මතාවය වෙනස් කරන්න බැහැ.

එහෙනම් මොකක්ද මේ ධර්මතාවය. ධර්මතාවය තමයි කරපු අසාධාරණයට වන්දි ගෙවන එක. වන්දි ගෙවන්නේ නැතිව මේවායින් මිදෙන්න කවදාවත් බැහැ. මේකට අපි උදාහරණ කිහිපයක් ගෙන බලමු. හරියට ඇවිද ගන්න බැරි හෝ කකුල් අමාරුවක් තියෙන හෝ කකුල් කැඩුනු පුද්ගලයෙක් ගැන අපි හිතමු. අනන්ත සසරේ ඒදඞු, මං මාවත් වහලා දාලා. නැත්නම් උගුල් අටවලා කරපු අසාධාරණයේ විපාකය තමයි ඕක. ඉතින් ඕක විපාක දෙන්න කලින් අපිට කරන්න පුළුවන් එහෙම අපලයක් තියෙනවා නම් කලින් දැනගෙන (හඳහන් බැලීමෙන් කරන්නේ මෙන්න මේ කලින් දැනගැනීමයි), මං මාවත් හදලා දීලා, ඒ දේවල් වලින් විපාක විදින මිනිසුන්ට උදව් උපකාර කරලා, ඒ ලැබෙන පින අපි විසින් පෙර කලකදී අසාධාරණයක් කරපු පුද්ගලයන් හට අනුමෝදන් කරවන්න පුළුවන්. මෙතනදී අපි ඒ පුද්ගලයන්ව දැනගෙන ඉන්න අවශ්‍ය නැහැ. ඒ වගේම දැනට ඉන්න කොහෙද, ඒවා දැනගන්නත් අවශ්‍ය නැහැ.

“අනන්ත සංසාරයේ [මාගෙන්] යම් කිසි සත්වයකුට හෝ සත්ව කොට්ඨාශයකට අවැඩක්, අසාධාරණයක් සිදු වී තිබෙනවා නම්, මා මේ කරගත්ත පින හේතු කොට ගෙන ඔවුන් කෙබඳු භවයක, කෙබඳු උපතක සිටියත් මේ පින් විහිදි පැතිරි පිහිටාවා.”

මෙහිදි [මාගෙන්] යන කොටසට අපිට අපල තියෙන අපගේ හිතවතෙකුගේ නම යොදන්නත් පුලුවන්. දැන් යම් කිසි කෙනෙකුට හිතෙන්න පුලුවන් අපේ අතින් අවැඩ අසාධාරණය වෙච්ච පුද්ගලයෝ මිනිස් අත්භවයක සිටියොත් කොහොමද අපි දෙන පින් අනුමෝදන් වෙන්නේ කියලා. දැන් හිතන්න අපි දහවල් වේලාවක (තදින් අව්ව තියෙන, දුවිල්ල තියෙන) පයින් ගමනක් යන විට අපි අඳුනන කෙනෙකු හමුවී හොඳට A/C තියෙන වාහනය අපිව ගෙනියනවා කියලා. ඒ වගේ අවස්ථාවක් වෙන්න පුලුවන් අර කරපු පින අනුමෝදන් වෙන. තවත් උදාහරණයක් කිව්වොත්, අපට සමහර වෙලාවලට අපිට මහත් චිත්‍තප්‍රීතිය දැනන වෙලාවල් එනවා, ඒ වෙලාවට හිතෙනවා කරන ඕනම හොඳ වැඩක් හරියනවා කියලා.

මෙන්න මේ දේවල් වලින් අපි කරපු කර්මයේ ප්‍රමාණය අනුව වන්දිය ගෙවී අවසන් වෙනවා (හරියටම කර්මයක විපාක ගෙවන කාලවකවානු කියන්න පුළුවන් බුදුපියාණන්වහන්සේට පමණයි). මේක තමයි අනෙක් ක්‍රමය, අපල වලට ප්‍රතිකර්මය. තවද යහපත් වැඩ පිළිවෙලක් ලෝකයාට කරලා සිද්ධ කරලා දේවත්වය ලබා ඇති ග්‍රහ දේවතාවන්ටත් මා අද කර ගත්ත පින අනුමෝදන් වෙත්වා කියා අනුමෝදන් කරන්න පුලුවන් (මේක කපටි කමට හොරට කරන අනුමෝදනාවක් නොවිය යුතුයි). එවිට ඒ දේවතාවනුත් සතුටු වි අපට යම් අපලක් පලිසන් දීමට තියෙනවා නම් එය පලිසන් දීමට අවශ්‍ය කරන පරිසරය වෙනස් කිරිමට මැදිහත් වෙනවා. අපි විසින් දස අකුසල් කරලා හට ගත්ත අවැඩ අසාධාරණ තමයි මේ සියලුම ග්‍රහ අපල කියන්නේ. ඉතින් අපි මේ හැම එකකම හේතු ඵල දකින්න ඕනේ. දස අකුසලයෙන් වෙන් වෙලා සියළුම ලෝක සත්වයාට මෙත් සිතකින් කාය කර්ම, වචි කර්ම, මනෝ කර්ම අවංකවම කරන්න ඕනේ. හැබැයි තමන්ගේ වාසියට නෙමෙයි. මේ හේතුවෙන් ලෝක සත්වයාට වෙන අවැඩ අවංකව අවබෝධ කරගෙන කරන කෙනාට යම් දවසක අපල ගෙවිලා අවසන් වෙනවා (මේක තමයි මම අර කලින් පෝස්ට් එකේ සඳහන් කලේ “පංච දුෂ්චරිතයෙන් වෙන්වූවන්ට ග්‍රහයෝ අපල නොකෙරෙති” කියලා). ඉතින් අපි අවංකවම අයතන සංවරයෙහි පිහිටන්න ඕනේ, නැවත එම අපලය ඇති වෙන්න තියෙන හේතු නැති කරන්න.

ඉතින් මේක තමයි අපි දකින්න ඕන ක්‍රමය. අපලයත්, අපලයට හේතුවත්, අපලය නිරෝධ කරගන්න ක්‍රමයත්, නිරෝධ කරගන්න මාර්ගයත්. ඕක තමයි ඥාණවන්ත ක්‍රමය. එහෙනම් ඒ නරක ප්‍රතිඵලය නොලැබෙන්න නම් හේතුව දැකලා ඒ හේතුව නැති කර ගන්න ඕනේ. මෙන්න මේ ආකාරයට කටයුතු කරන්න පටන් ගත්විට කරදර බාධා අඩු ජීවිත ගත කරන්න හේතු වාසනාව උදා වෙනවා.

මූලාශ්‍රය: මෙම ධර්මදේශණාව ඇසුරෙනි

මෙම ලිපියට ඔබ කැමති නම්, අනෙක් අයටත් කියන්න